Goede intervisievragen stellen: zo voorkom je verkapte adviezen

Heb je al eens geprobeerd om het gewoon te benoemen? Dat klinkt als een vraag. Het is een advies met een vraagteken erachter. In elke intervisiegroep die ik begeleid is dit de hardnekkigste gewoonte die eruit moet: de verkapte adviesvraag. Want zolang de groep stiekem adviseert, komt de inbrenger nooit bij de laag waar het echte leren zit.

Waarom vragen belangrijker zijn dan antwoorden

De inbrenger heeft de voor de hand liggende oplossingen zelf al bedacht. Echt waar, altijd. Wat de inbrenger niet zelf kan, is de eigen blinde vlek zien. Daar heb je anderen voor nodig, en die anderen helpen niet door slimmer te zijn maar door beter te vragen. Een goede vraag opent een deur die de inbrenger zelf nog niet had gezien.

Zo herken je een verkapt advies

1. De vraag begint met heb je al geprobeerd of zou je niet.
2. De vraag bevat de oplossing al: waarom heb je niet meteen je collega erbij gehaald?
3. Je weet het antwoord dat je wilt horen al voordat je de vraag stelt.

Die derde is de belangrijkste toets. Een echte vraag stel je omdat je het antwoord niet weet.

Vragen die wel werken

Naar de feiten:

1. Wat gebeurde er precies, in welke volgorde?
2. Wat zei je letterlijk, en wat zei de ander?
3. Wie waren er nog meer bij en wat deden zij?

Naar de beleving:

1. Wat dacht je op dat moment?
2. Waar in je lijf merkte je dat het spannend werd?
3. Wat was het moment waarop het kantelde voor jou?

Naar de betekenis:

1. Wat raakt je hier het meest aan?
2. Waar doet deze situatie je aan denken?
3. Wat zegt het over wat jij belangrijk vindt in je werk?
4. Wat zou er gebeuren als je niets deed?

Merk op dat geen van deze vragen een oordeel of oplossing bevat. Ze maken de situatie groter in plaats van kleiner, en dat is precies de bedoeling in de eerste fasen van bijvoorbeeld de incidentmethode.

De moeilijkste vraag is stilte

Eerlijk terzijde: de beste interventie in intervisie is vaak geen vraag maar even niets zeggen. De stilte na een antwoord voelt ongemakkelijk, dus vult iemand hem snel op. Zonde. In die stilte hoort de inbrenger zijn eigen woorden terug, en daar gebeurt meer dan in de tien vragen erna. Tel in gedachten tot vijf voordat je de stilte breekt. Langer mag ook.

Oefenen met een begeleider

Goede vragen stellen is te leren, maar een groep hoort zichzelf niet adviseren. Een begeleider wel. Ik train intervisiegroepen tot het vragen stellen een gewoonte is en de groep zelfstandig verder kan. Benieuwd wat dat voor jouw groep betekent? Plan een vrijblijvende kennismaking.