Spanning herkennen bij jezelf: je lijf weet het eerder dan jij

Zorgprofessionals zijn getraind in het lezen van anderen. Je ziet aan een cliënt dat de dag zwaar wordt voordat hij zijn kamer uit is. Maar stel dezelfde vraag over jezelf, waar zit jouw spanning en wanneer begon die, en het blijft opvallend stil. We kijken de hele dag naar buiten en zelden naar binnen. Dat is een beroepsrisico, want jouw spanning doet volop mee in elke interactie.

Waarom dit meer is dan zelfzorg

Dit gaat niet alleen over jouw welzijn, het gaat over je vakmanschap. Spanning is besmettelijk, twee kanten op. Een gespannen begeleider maakt een groep onrustig, en een gespannen groep zet de begeleider verder aan. Wie zijn eigen staat niet kent, de-escaleert niet maar doet mee in de escalatie. De eerste interventie bij oplopende spanning is daarom altijd dezelfde: check jezelf.

Jouw persoonlijke alarmsysteem

Iedereen heeft eigen vroege signalen. Een paar veelvoorkomende, van vroeg naar laat:

1. Lijf. Kaken op elkaar, schouders omhoog, adem hoog in de borst, iets sneller bewegen dan nodig.
2. Gedrag. Korter reageren, taken afraffelen, dingen laten vallen, humor die scherper wordt.
3. Denken. Alles voelt urgent, kleine dingen worden groot, en er sluipt een toon in je hoofd over cliënten of collega's die je terug zou nemen als je hem hardop zei.

De kunst is je eigen top drie te kennen. Niet de hele lijst, drie is genoeg. Vraag ook eens een collega die je vertrouwt: waaraan zie jij dat ik vol zit? Grote kans dat het antwoord verrassend precies is.

Wat je doet als het alarm afgaat

Het doel is niet nooit spanning hebben, dat is onmogelijk en onnodig. Het doel is de spanning zien voordat hij je keuzes maakt:

1. Adem één keer bewust laag. Niet als meditatie, maar als reset van dertig seconden. Het werkt op de fysiologie, niet op de wilskracht.
2. Vertraag je volgende handeling. Spanning versnelt, dus vertragen is het tegengif. Loop iets langzamer naar die kamer, wacht twee tellen voor je antwoordt.
3. Los af of vraag aflossing. Als de spanning tussen jou en een specifieke cliënt oploopt, is wisselen met een collega geen falen maar de professionele keuze. Dat schreef ik ook in de-escalerend werken.

Van moment naar patroon

Losse spanningsmomenten horen bij het werk. Maar zoom af en toe uit: hoe vaak stond je alarm deze maand aan? Spanning die niet meer zakt tussen diensten door is een ander verhaal dan een piek op een pittige dag. Waar dat verschil zit en wanneer je aan de bel trekt, lees je in overbelasting bij zorgprofessionals.

Wil je hier gericht aan werken, voor jezelf of met je hele team? Zelfregulatie is een vast onderdeel van mijn trainingen en coaching. Neem vrijblijvend contact op.